Koronavirüs Dosyası 1

Virüs nedir? İnsanlar virüs üretebiliyor mu? Tarihteki salgın örnekleri neler?

Koronavirüs Dosyası 1
06 Nisan 2020 Pazartesi 14:16

Virüs nedir?

Son zamanlarda yeni tip koronavirüs gündemimizde olsa da virüs dediğimiz tanım asırlardır insanların hayatında var.

Virüs, 1800’lü yılların sonlarına doğru insanlar tarafından keşfedilen bir canlı formu. Bir grup insanın tütün bitkisinin üzerinde daha önce benzerine denk gelmedikleri bir yaşam formunu fark etmesi ve bunun üzerine araştırma yapması sonucu keşfediliyor ve günümüze kadar kategorize ediliyor.

Virüsler, canlı organizmalar üzerinde yayılan yaşam formlarıdır. Virüs bir DNA. Bir genetik kod taşıyor ve temel niyeti bu kodu yaymak ve çoğalmak.

Virüslerin etkisini kaybetmemesi için bir canlı vücudunda aktif rol oynaması gerekiyor. Virüslerin kendi aralarında farklı bir biçimde bulaşma yöntemleri var. Bazı virüs türleri insandan insana bulaşabiliyor iken bazıları ise hayvandan hayvana, hayvandan insana şeklinde yayılım gösteriyor.

İnsanlara bulaşan virüslerin %75’i hayvanlardan bulaşıyor. Şu ana kadar hayvanlardan insanlara bulaşan 500 binden fazla virüs türü var.

Virüsler insanlar tarafından üretilebiliyor mu?

Peki bu virüslerin hepsi biyolojik varlıklar mı? Hepsi doğadaki formlarıyla mı ortaya çıkıyor yoksa insanlar tarafından da üretilebiliyor mu?

Özellikle yeni tip koronavirüsün ortaya çıkmasından sonra insanların aklına bu soru sıkça gelmeye başladı. Kovid-19 virüsünün dış güçlerin kendi politikaları için üretip ortaya çıkardığı iddiası kafalarda soru işaretleri oluşturmaya başladı.

Kafalarda bu soruların olmasının sebebi geçmişte benzer bir örneğinin olması. 2002 yılında insanlar tarafından bir virüs üretildi. Fakat bu tam anlamıyla bir virüs özelliklerini taşımıyordu. Virüsün çalışma stratejisini taklit eden bir formdu. Virüs gibi hücrelere bulaşıp, hücre yapısını bozabiliyordu.

2017 yılı itibariyle 7 bin 454 virüs türü kataloglandı.

Tarihteki virüs örnekleri

Yazının başında da bahsettiğimiz gibi insanlık tarihinden bu yana birçok farklı virüs ortaya çıktı. Peki insanlık tarihini en çok etkileyen virüs salgınları hangileri?

1- VEBA SALGINI

Osmanlılar’ın “taun”, Avrupalılar’ın “kara ölüm” olarak adlandırdıkları veba insanlık tarihinin en acımasız ve en etkili salgın hastalıklarından birisiydi. Veba ilk defa milattan önce (M.Ö.) 1650’lerde Mısır’da görüldü. Avrupa’da ise 6. yüzyılda Akdeniz kıyılarında ortaya çıkmış ve 19. yüzyılın sonlarına kadar on milyonlarca insanın ölümüne sebep oldu.

20. yüzyılın başlarına kadar neden ortaya çıktığı bilinmeyen veba karşısında insanlık adeta ölümü benimsemişti. En büyük veba salgını 14. yüzyılda meydana geldi. 1346 yılında Kırım Savaşı’nda Moğollar, veba virüsü yüzünden ölenlerin cesetlerini savaşta yanlarında götürüyorlar. Kırım Kalesi’ni kuşattıkları zaman mancınıklarla yanlarında getirdikleri veba yüzünden ölen insanların cesetlerini kale duvarlarından içeriye fırlatmaya başladılar. Amaçları ise kalenin içinde kendisini Moğol ordusundan korumaya çalışanları vebadan kırmak ve bunda başarılı oluyorlar. Fakat Moğolların savaş stratejisi adı altında yaptıkları bu hareketin sonrası veba salgını Avrupa’ya kadar yayılıyor ve 200-475 milyon arasında insanın ölümüne sebep oluyor. Bu olaydan sonra Avrupa’nın kendisini toparlaması 100 yıldan fazla sürüyor.

2- 1889-1990 GRİP SALGINI

Asya gribi ya da Rus gribi olarak da bilinen bu salgın 1889’da Buhara, Canada ve Grönland’da neredeyse aynı anda görüdü. Şehirleşmeye başlamış alanlarda etkili olan salgın dünya genelinde bir milyondan fazla insanı öldürdü.

3- İSPANYOL GRİBİ

Biyolojik amaçla kullanılan ilk örnek 1918 yılında bugün “influenza” dediğimiz virüs olarak karşımıza çıkıyor ve bir süre sonra İspanyol Gribi olarak anılmaya başlanıyor. İspanyol Gribi denmesinin sebebi ise o dönem I. Dünya Savaşı’nda olan devletlerin bu virüsün isminden bahsedilmesinin yasaklanması ve savaşta olmayan İspanya’nın bu gribi haberleştirmesi.

4- 1956-1958 ASYA GRİBİ

1968 salgınından 12 yıl önce influenza virüsü yine dünya genelinde etkisini gösteriyordu. Bu sefer H2N2 olarak adlandırılan versiyonu Çin’de ortaya çıktı ve 1958 yılına kadar salgın devam etti.

Hastalığın kaç kişi öldürdüğü tam olarak bilinmese de Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre yaklaşık 2 milyon insan hayatını kaybetti.

5- 1968 GRİP SALGINI

Influenza virüsünün ilk tespitinin üzerinden yıllar geçse de etkisini göstermeye devam etti. Influenza virüsü halk arasında grip olarak bilinen virüs türüdür. 1968 yılında bu hastalığın mutasyona uğramış versiyonu H3N2 bir milyon insanı öldüren bir salgına dönüştü.

Yüzde beş ölüm oranına sahip olan bu virüs Hong Kong nüfusunun yüzde 15’inin ölümüne neden oldu. Filipinler, Hindistan, Avustralya, Avrupa ve ABD’de salgından etkilenen diğer ülkeler oldu.

6- HIV/AIDS

HIV virüsünün ortaya çıkması ile AIDS hastalığı ismiyle anılan salgın, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre ilk olarak 1976 yılında görüldü. Cinsel temasla bulaşan AIDS, 1981’den bu yana en az 31 milyon can aldı.

Halihazırda 35 milyona yakın insanın HIV pozitifle yaşadığı tahmin ediliyor.Her yıl 1,6 milyon insan AIDS nedeniyle hayatını kaybediyor. Hastalık 2005-2012 yılları arasında zirve yapmıştı.

YAZAR: METİN TAŞ


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.